3.3- SOSYAL GÜVENLİK

a)Herkese Sosyal Güvenlik

Çağdaş refah toplumlarının başta gelen özelliği tüm yurttaşlarına sosyal güvenlik sağlamasıdır. Bizde ise, bu bir anayasal hak olarak belirlenmiş olmasına rağmen, bugüne kadar yeterli kapsam, hizmet boyutu ve etkinliğine kavuşturulamamıştır.

Ücretli olarak çalışmakta olan veya işsiz kalan tüm yurttaşlarımızın sosyal güvenliğini sağlaması gereken “Sosyal Sigorta” uygulamaları belli bir düzeye getirilmiş olmakla beraber; kapsaması gereken nüfusun çok önemli bölümüne henüz ulaşamamaktadır. Kaldı ki, sağladığı maddi güvenceler de çok yetersiz durumdadır.

Benzeri şekilde, “Sosyal Yardım ve Sosyal Hizmet Programları” alanında da tam anlamıyla bir boşluk hüküm sürmektedir.

Bu alanda sahip çıkılması gereken engelli, korunmaya ve bakıma muhtaç durumda bulunan ve sayıları milyonlara varan her yaştaki yurttaşlarımıza götürülen hizmetler çok yetersiz düzeyde kalmaktadır.

Eşitlikçi refah toplumunu oluşturmayı hedef almış olan CHP; bütün yurttaşları sosyal güvenlik kapsamına almayı; herkese güvenceli bir yaşam sağlamayı görev bilmektedir.

b) Sosyal Güvenlik Reformu

CHP, çalışan, emekli, işsiz, engelli, yaşlı, yoksul, kimsesiz bütün yurttaşlarımızı, yaşamları boyunca kucaklayacak, onlara insan onur ve saygınlığına yaraşır bir biçimde hizmet verecek, çağdaş bir “Ulusal Sosyal Güvenlik Sistemi” oluşturacaktır. Bu sistem CHP’nin Sosyal Güvenlik Reformu’nun temel dayanağını oluşturacaktır.

Bu anlayışla, öncelikle, her bir sigorta kolunda uygulanacak normlar ve kazanılacak haklar, hak sahiplerinin ve ilgililerin uzlaşacağı ortak bir anlayışta, ulusal düzeyde standart hale getirilecektir.

Söz konusu sigorta normları ve hakları esas olmak üzere, “Ulusal Güvenlik Temel Yasası” çıkartılacak; mevcut SSK, Emekli Sandığı ve Bağ-Kur’un birleştirilmesiyle “Ulusal Sosyal Sigorta Kurumu” kurulacaktır.

Tarım ve orman işçileri, tarımda kendi hesabına çalışanlar, özel banka ve sigorta şirketlerinde çalışanlar “Ulusal Sosyal Sigorta Kurumu” şemsiyesi altına alınacaktır.

Çalışma gücünden yoksun bulunanların, engellilerin, bakıma ve korunmaya muhtaç olanların sosyal güvenlikleri, hazırlanacak olan “Kamu Desteği ve Sosyal Refah Hizmetleri Ana Planı” çerçevesinde sağlanacaktır.

Ulusal Sosyal Sigorta Kurumu; kamusal denetim açısından ilgili bakanlığa bağlı; ancak idari ve mali yönden özerk; hak sahiplerinin yönetime katılma ilkesini ön planda tutan; sigorta fonlarının kullanımı ve değerlendirilmesinde verimlilik ve etkinliği temel alan bir yapıda oluşturulacaktır.

Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu” yeniden düzenlenerek “Sosyal Güvenlik Sistemi” kapsamına alınacaktır. “65 Yaş” yasası ile “Sosyal Dayanışma ve Yardımlaşma Fonu” uygulamaları Sosyal Güvenlik Sistemi içinde yeni bir yapıya kavuşturulacaktır.

Devletin sosyal güvenlik finansmanına katkısı, halen çok yetersiz düzeydedir. CHP, sağlıklı bütçe kaynakları ile bu katkıyı arttıracak; öncelikle Sosyal Güvenlik kapsamı dışında kalanları bu katkıdan yararlandıracaktır.

CHP, tarım ve orman işçilerinin, tarımda kendi hesabına çalışan çiftçilerimiz ile ücretsiz aile işçilerinin sosyal güvenlik kapsamına alınmalarını sağlayacaktır.

Ulusal Sosyal Sigorta Kurumu, sosyal devlet anlayışı uyarınca saptanacak norm ve hakları belirleyecek, bunun üzerinde haklar elde etmek isteyen yurttaşlar kamu sigortalarıyla birlikte özel sigorta haklarından yararlanabilecektir. Bu uygulama ile, Ulusal Sosyal Sigorta alanlar, “Ulusal Sosyal Güvenlik Sistemi” içinde güvenceye kavuşturulmuş olacaktır.

CHP yönetiminde; yurtdışında çalışan işçilerimizin sosyal güvenlik sorunları, ilgili ülkelerde yapılacak yeni anlaşmalarla çözülecek, kesin dönüş şartı aranmadan emekli olmaları sağlanacak; göçmen yurttaşların göç ettikleri ülkelerdeki sosyal güvenlik haklarının ülkemizde geçerli olmasını sağlamak üzere ilgili ülkelerde anlaşmalar yapılacaktır.   

c) Emekli Dul ve Yetimlere Onurlu Yaşam

Emekli, dul ve yetim yurttaşlarımız, maaşlarındaki artış oranlarının, uzun yıllardır enflasyonun altında tutulması ile büyük bir yoksulluğun içine düşürülmüşlerdir.

Kaldı ki emekli, dul ve yetimlere onurlu bir yaşam sağlanması, salt parasal olanak sorunu değildir. Sosyal hizmet ve yardımlar alanındaki birçok etkinliğin varlığı ile de yakından ilgilidir.

Genelde çok yetersiz olan yürürlükteki sosyal sigorta programlarının, her birinden farklı normların uygulanmakta oluşu, birbirinden çok değişik hak ve menfaatlerin ortaya çıkmasına neden olmakta; emekli, dul ve yetimlerin mağduriyeti artmaktadır.

CHP yönetiminde yaşamlarının en verimli yıllarını, tüm birikimlerini, daha güzel bir Türkiye için harcamış olan emeklilerimize ve bunların dul ve yetimlerine öncelikle onurlu, insanca yaşayacakları düzeyde bir gelir sağlanacak; bu yurttaşlarımızın sağlık, korunma, dinlenme ve yaşamın yeni koşullarına uyum sağlayamama gibi sorunların çözümlenmesine özen gösterilecektir.

d) Engelliler ve Korunmaya Muhtaç Durumdaki Yaşlılar

Özel eğitime veya desteğe muhtaç engelliler ile korunmaya muhtaç durumdaki yaşlılarımızın durumu toplumun giderek büyüyen bir sorununu oluşturmaktadır.

Toplumdaki geleneksel aile bağlarının zayıflamakta oluşu, bu alandaki sıkıntıların hızla büyümesine yol açmaktadır.

CHP yönetiminde, her yaştaki engelliler ile bakıma ve korunmaya muhtaç durumda olanlara sahip çıkılacaktır. Onlara onurlu, huzurlu, verimli bir yaşam için gerekli destek ve sosyal güvence sağlanacaktır.

Söz konusu sorunların çözülmesi amacıyla, yurt düzeyinde öncelikli hedef gruplarını ve bölgelerini içeren özel bir “Kamu Desteği ve Sosyal Refah Hizmetleri Ana Planı” hazırlanacaktır.

Yetki ve kaynak kullanımı ile sorumluluk açısından yerel yönetimlerin de ağırlıkla görevlendirileceği Ana Plan uygulaması ile; Sosyal Sigorta Programlarındaki kapsam eksikliklerinin giderilmesi de sağlanacaktır.

CHP, “Sosyal Hizmet ve Yardım Programlarını” öncelikle ve etkinlikle uygularken, koruyucu ve önleyici sosyal hizmet programlarını da hızla yaygınlaştırmayı hedef alacaktır.

e) Korunmaya Muhtaç Çocuklar

Kentlerimizin sokaklarında kendi kaderlerine terk edilmiş olan kimsesiz çocuklar ile, ailelerin dar bütçelerine katkı için sokakta çalışan çocukların konusu ülkemizde giderek büyüyen bir sosyal ve toplumsal sorundur. Koruma altına alınamayan, sokağa terk edilen, tiner, uyuşturucu, alkol, kumar gibi kötü alışkanlıklara her an düşme tehlikesi ile karşı karşıya olan çocukların sorunları, devletin temel görevleri içine alınması gereken öncelikli ve özellikli bir sosyal hizmet alanıdır.

Sağlıksız kentleşme, yetersiz sosyal güvenlik ve eğitim hizmetleri, her geçen gün daha büyümekte olan “korunmaya muhtaç kent çocukları” sorununu, CHP, sosyal devlet anlayışının duyarlılığı içinde kesinlikle çözecektir.

Bu çocukların sağlıklı bir biçimde yetiştirilmesi, toplumsallaşması ve ilerisi için hazırlanması, “Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu”nun görev ve ilgi alanı ile sınırlandırılamaz. CHP, merkezi idare ve bağlı kuruluşlarının yanısıra, yerel yönetimler ve gönüllü kuruluşlar arasında etkili işbirliğini sağlayarak, çok yönlü politika araçları ile soruna çözüm getirecektir.

Bu anlayış kapsamında, Çocuk Esirgeme Kurumu’nun bu alandaki çalışmaları “Sokak Sosyal Hizmeti” olarak yapılandırılarak, etkinliğe kavuşturulacak; büyük kent merkezlerinde; “Çocuk Misafirhaneleri”nin sayıları arttırılacak, nitelikleri geliştirilecektir.

Aile hizmetleri geliştirilecek, yeterli sayıda “Aile Hizmetleri Merkezleri” aile kurumunun güçlenmesi hedef alınacak; “koruyucu aile ve annelik” uygulaması özendirilecektir.

Cumhuriyet Halk Partisi, Birleşmiş Milletlerin “Çocuk Halkları Bildirgesi”ni eksiksiz olarak yaşama geçirecektir.

f) İşsizlik Sigortası

İşsizlik, emek gelirinden başka bir geliri olmayan yurttaşlarımızın karşılaşabileceği en önemli risklerden biridir.

Ekonomik ve toplumsal yaşamdaki olumsuzluklar, son yıllarda bu riskin çok artmasına, açık ve gizli işsizliğin yüksek düzeylere tırmanmasına neden olmuştur.

Bu nedenle, ülkemizde işsizlik sigortasına duyulan gereksinme, bu sigorta dalının uygulandığı ülkelerden daha az değildir.

CHP, çalışırken işsiz kalan kişilerin işsizlik sigortasından yararlanmalarını çalışma hakkını güçlendirici bir sosyal politika olarak kabul etmektedir.

Bu nedenle, CHP yönetiminde, çalışanların isteği ve iradesi dışında kendi kusuru olmaksızın işsiz kalması durumunda, çalışırken ödenecek primlerin karşılığı olarak, belli bir süre gelir garantisi sağlanması esasına dayanan; ancak işçi, işveren ve Devlet’in katkılarıyla finanse edilecek olan zorunlu bir işsizlik sigortası uygulanmasına başlanılacaktır. Bir yandan isdihdamın yaygınlaştırılması sağlanırken, öte yandan, kapsamlı “İşsizlik Sigortası” uygulamasına, kademeli olarak geçilecektir.

Bu amaçla, “İş ve İşçi Bulma Kurumu” İşsizlik Sigortasını uygulayabilecek nitelik ve yeteneklere kavuşturulmak üzere yeniden düzenlenecektir.