3.5- KÜLTÜR, YAZIN, SANAT

Cumhuriyet Halk Partisi’nin kültür politikası;

-          Özgür fakat kendi özgürlüğüyle yetinmeyen, herkes için özgürlük isteyen; özgürlüğü korumasını da, özgürlüğün sorumluluğunu da bilen; bildiğiyle yetinmeyen, bildiğini sürekli sınayabilen; doğrucu, geniş görüşlü çok yönlü insanı;

Tüm insanları bir tutan, kendi mutluluğunu, refahını tüm insanlığın ve toplumun mutluluğu ve refahında arayan; kendi kişiliğini geliştirirken toplumla da bütünleşebilen insanı;

-          Emeğe üstün değer veren, ezmeyen, ezilmeyen ve ezdirmeyen, yapıcı, yaratıcı, barışçı insanı;

-          Herkesin kişiliğinin özgürce geliştirilmesiyle toplumla dayanışmayı bağdaştıran; düşünce özgürlüğü ve ayrılıkları içinde ulusal birliği koruyup güçlendiren bir ortamı oluşturmaya yöneliktir.

a)    Kültürde Gelişme ve Çeşitlilik

Kültür, hoşgörü ve özgürlük ortamında yeşerir, gelişir, derinlik ve çeşitlilik kazanır.

Bireyler özdeşleştikleri toplumun, tarih kesitinin ve coğrafyasının değerleri ve öğretileri, paylaştıkları evrensel ülküleri çerçevesinde kendilerini özgürce tanımlayabilmeli, kimliklerini etkileyen kültür mozaiği içindeki konumlarını özgürce belirleyebilmelidirler.

Bu nedenle, CHP, toplumun bugününü kavraması, geleceğini koruması için en temel kaynak olan kültürün demokratikleşmesini, özgürce serpilip gelişmesini, farklı formlar içinde ifade edilebilmesini temel ilke olarak benimsemektedir.

Irk, din, dil, mezhep ve köken farklılıklarını kültür mozaiğinin zenginliği olarak gören CHP, kültürde bu çeşitliliğin, ayrımsız olarak geliştirilmesine, korunmasına, saklanmasına ve sunulabilmesine katkıda bulunacaktır.

CHP, bu alanda getireceği yeni politikalarla, sanat ve kültürü Türkiye insanının yaşamının bir parçası kılacak, sürekli gelişen bir kültürel ve estetik anlayışının ülkemizde kurumsallaşmasının alt yapısını oluşturacak; temel eğitim kademesinden itibaren kültür derslerinin okutulmasını sağlayacaktır.

b)    Sanat, Dil ve Yazın’a Duyarlılık, Sanatçıya Destek

Yazın ve sanatta yaratıcılık ve özgürlük, dilde zenginlik, toplumsal kültürel birikimin göstergesidir. Sanatı önemsemeyen, sanatçıları desteklemeyen toplumlar çağdaşlığı yakalayamaz.

Yazın ve sanatta yaratıcı olan bireydir. O nedenle bireyin yaratıcılığını, özgürlüğünü sınırlayıcı güdümlü anlayış ve politikalar benimsenemez.

Kamu, yazın, sanat, dil, kısaca kültürel etkinlik alanlarında bir yönlendirici ve güdümleyici işlev üstlenmekten çok, toplumsal kültür üretiminin temel ve altyapısal koşullarını hazırlamakta, kültürel etkinlikleri özendirici önlemler almakla yükümlü olmalıdır. Bu anlayışla, tüm Devlet sanat kurumları idari ve sanatsal özerkliğe kavuşturulacaktır.

CHP, yazın ve sanatın tüm dallarında, kültürün her alanında, ürünlerin yaratılması konusunda, toplumun bütün kesimlerine eşit olanaklar tanımayı hedef almaktadır. Sanatçıların ve yazarların müdahalelerden uzak bir anlayışla özendirilmesi ve desteklenmesi, bu amaçla özerk bir Sanat Kurumu’nun oluşturulmasını sağlayacaktır.

CHP, kitap, kitapevleri ve kütüphaneler için özel duyarlılık içinde olacak, destek sağlayacaktır. Telif haklarını sahipleri lehine geliştirmek; patent ve fikri mülkiyet ile ilgili mevzuatı çağdaş yapıya kavuşturmak; sanatçıların, yazarların ve düşünürlerin sosyal güvenliğini sağlamak; vergi kolaylıkları getirmek için gerekli adımları atacaktır. Siyasi amaçlı veya keyfi yasak ve sansürü, her türlü idari ön denetimi kesinlikle kaldıracaktır. Bu konuda sadece yargı kararlarına bağlı kalınacaktır.

Halk kütüphanelerine ülkemizde yayınlanan tüm kitapların alınması, kitapevlerine kitap için özel kağıdın ayrıcalıkla tahsisi, gezici kütüphanelerin yaygınlaştırılması sağlanacak; Talim ve Terbiye Kurulu kaldırılacaktır.

CHP, tiyatro, bale, opera, sinema ve özgün-çok sesli ve çağdaş müziği kültürel gelişmenin önemli öğeleri olarak kabul etmektedir. Bu alandaki faaliyetlerin uluslararası ölçüte kavuşabilmeleri için devletçe destekleneceklerdir. Yerel kültürel mozaiğimizin zenginlik, farklı güzellik ve folklorunun geliştirilmesi hedef alınacaktır.

Sanatın her dalında özel yeteneği bulunan gençler, eğitim veya benzeri süreçlerde becerilerini geliştirebilmeleri için, en geniş ölçüde desteklenecektir.

CHP, Atatürk’ün başlatmış olduğu Türk dilinin gücünü halktan ve kaynaklarından alarak zenginleştirilmesi; arı, yalın ve özgün yapısını koruyabilmesi; yazın, sanat ve bilimin her alanında yeterli hale gelmesi sürecini kararlılıkla sürdürecektir.

Bu amaçla kurulmuş bulanan Türk Dil Kurumu’nun kapatılmasını, adının ve mal varlığının güdümlü ve bağımlı bir resmi kuruluşa verilmesini ara dönemin hukuk dışı bir tasarrufu sayan CHP, Türk Dil Kurumu’na gerçek niteliğinin ve öz varlığının kazandırılmasını zorunlu görmektedir.

Türk Dil Kurumu ile birlikte Atatürk’ün resmi vasiyetnamesinde yer alan Türk Tarih Kurumu’nun gerçek işlevlerini sürdürebilmeleri için gerekli yasal düzenlemeler yapılacaktır.

c)     Tarih, Kültür ve Doğa Zenginliklerinin Korunması

Tarih ve kültür zenginliklerimizin, tarihi kültürel mirasımızın doğasını oluşturan yapısının, taşınır veya taşınmaz kültür varlıklarımızın özenle korunması gerekir. Kamu kesiminin bu alandaki hizmet süreçleri yetersiz düzeydedir.

Kültür varlıklarına ait oldukları yerlerde sahip çıkılmalı, korunmalı ve yaşatılmalı; ait oldukları ortamlarda insanlığa sunulmalıdır.

CHP, bu değer ve zenginlikleri, çağdaş yöntemlerle kavrayarak tüm birimi ve özellikleri ile gelecek nesillere aktarmayı temel görev bilmektedir. Ülkemizden çıkartılmış kültür varlıklarının geri kazanılması hedef alınacaktır. CHP, tarihi çevreyi içinde yaşayan insanlarla beraber toplumun hizmetine sunacaktır.

Bu konuda ekonomik çerçeveyi düzenleyecek bir kurumsal ve yasal yapıda hızla oluşturulacaktır.

CHP, ülkemizin çok çeşitli kültürel birikimini, tarih-kültür ve doğa zenginliklerini, çağdaş bilimsel yöntemlerle araştıran, dengeleyen ve yayan kurum ve arşiv düzeninin geliştirilmesini sağlayacaktır.